Rụng sinh lý sầu riêng (thường gọi là “rụng que diêm”) là hiện tượng phổ biến trên cây sầu riêng. Thường xuất hiện 5–7 ngày sau khi xổ nhụy. Đây là quá trình cây tự điều chỉnh, loại bỏ những trái yếu, méo mó, thụ phấn không hoàn toàn hoặc không đủ dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, nếu rụng diễn ra ồ ạt, vượt ngưỡng sinh lý bình thường, sẽ gây thất thu nghiêm trọng cho nhà vườn.
Bài viết dưới đây phân tích chi tiết nguyên nhân và hướng dẫn quy trình kỹ thuật phòng ngừa, hạn chế rụng sinh lý, giúp tăng tỷ lệ đậu trái và đảm bảo năng suất bền vững.
1. Sầu riêng rụng sinh lý mấy lần
Sau khi hoa sầu riêng được thụ phấn và bắt đầu hình thành trái non, cây bước vào giai đoạn phân bổ lại dinh dưỡng. Trong điều kiện lý tưởng, cây sẽ giữ lại những trái khỏe mạnh nhất. Tuy nhiên, khi xảy ra các yếu tố bất lợi như thiếu dinh dưỡng, thời tiết biến động hoặc cạnh tranh dinh dưỡng nội tại, cây sẽ kích hoạt tầng rời cuống trái, dẫn đến rụng.
Hiện tượng này thường xảy ra mạnh trong 5–7 ngày sau xổ nhụy và có thể kéo dài tùy theo giống:
- Giống Ri6: Rụng sinh lý có thể kéo dài đến khi trái khoảng 30 ngày tuổi.
- Giống Thái (Monthon): Thời gian rụng có thể kéo dài đến 60 ngày tuổi.
Sầu riêng thường rụng sinh lý chính vào 3 đợt chính trong khoảng 60 ngày đầu sau khi đậu trái để loại bỏ trái nhỏ, méo, đảm bảo dinh dưỡng. Đợt 1 (7-10 ngày sau xả nhụy – “rụng que diêm”), đợt 2 (15-25 ngày – rụng trái non), và đợt 3 (30-40 ngày – rụng đợt cuối).
Các giai đoạn rụng sinh lý cụ thể:
- Đợt 1 (7 – 10 ngày sau xả nhụy): Rụng rất nhiều, thường gọi là rụng “que diêm” hoặc trái non vừa mới đậu, do cây không thể thụ phấn hoàn toàn hoặc quá nhiều trái non.
- Đợt 2 (15 – 25 ngày sau đậu trái): Rụng sinh lý chọn lọc, cây loại bỏ những trái nhỏ, méo, cuống nhỏ, thường khi trái có kích thước từ trứng cút đến trứng gà.
- Đợt 3 (30 – 40 ngày sau đậu trái): Rụng những trái phát triển kém, trái méo, hoặc rụng khi cây bị sốc thời tiết (mưa/nắng đột ngột)
Việc hiểu rõ đặc tính giống giúp nhà vườn chủ động quản lý và không nhầm lẫn giữa rụng sinh lý tự nhiên và rụng do bệnh lý.
2. Nguyên nhân rụng sinh lý sầu riêng
a. Cây đi đọt (nguyên nhân rụng rộ)
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi cây ra đọt non đồng thời với giai đoạn nuôi trái non, dinh dưỡng sẽ ưu tiên nuôi đọt thay vì trái. Sự cạnh tranh này khiến trái non thiếu dưỡng chất, dẫn đến rụng hàng loạt.
Đặc biệt ở cây tơ hoặc cây có bộ lá chưa ổn định, hiện tượng này càng nghiêm trọng.
b. Sốc thời tiết và nước tưới
Giai đoạn sau xổ nhụy rất nhạy cảm với biến động môi trường:
- Mưa lớn đột ngột sau thời gian nắng hạn.
- Tưới quá nhiều nước làm đất úng.
- Để đất khô hạn rồi tưới dồn dập.
Sự thay đổi đột ngột này làm cây bị “sốc sinh lý”, rối loạn cân bằng nước – dinh dưỡng, từ đó kích hoạt tầng rời khiến trái rụng.
c. Thiếu dinh dưỡng trung – vi lượng
Hai yếu tố quan trọng nhất trong giai đoạn giữ trái là Canxi (Ca) và Bo (B):
- Canxi giúp vách tế bào chắc khỏe, làm cứng cuống trái.
- Bo hỗ trợ thụ phấn, thụ tinh và vận chuyển dinh dưỡng.
Thiếu hụt hai nguyên tố này khiến cuống trái yếu, dễ hình thành tầng rời và rụng sớm.
Ngoài ra, cây quá tơ hoặc bộ lá không đủ già, quang hợp kém cũng không cung cấp đủ nguồn nuôi trái.
d. Sâu bệnh tấn công trái non
Một số đối tượng gây hại thường gặp:
- Bọ trĩ chích hút làm tổn thương bề mặt trái.
- Rệp sáp gây suy yếu cuống.
- Nấm bệnh gây thối cuống, đen trái non.
Khi trái bị tổn thương, cây sẽ chủ động loại bỏ để tiết kiệm năng lượng.
e. Quá trình tự loại bỏ tự nhiên
Trong tự nhiên, cây luôn có cơ chế tự điều chỉnh. Những trái:
- Méo mó
- Dị tật
- Thụ phấn không hoàn toàn
- Hạt lép
Sẽ bị loại bỏ nhằm tập trung dinh dưỡng cho trái đạt chuẩn.
3. Chăm sóc sầu riêng giai đoạn xổ nhụy
Để hạn chế rụng hiệu quả, cần quản lý đồng bộ trước – trong – sau xổ nhụy.
a. Giai đoạn trước xổ nhụy (7–10 ngày)
Quản lý đọt – Yếu tố quyết định
Nếu cây đang nhú đọt, cần xử lý làm già lá trước khi hoa nở. Có thể sử dụng:
- MKP (Mono Potassium Phosphate)
- Các sản phẩm hỗ trợ già lá nhanh
Mục tiêu là ổn định sinh trưởng, tránh cạnh tranh dinh dưỡng với trái non.
Bổ sung dinh dưỡng
Phun qua lá: Bộ 3 Organic Anh Quốc
Bộ 3 đậu trái sầu riêng Organic gồm:
Organic #Cal (Ca 10% + Bổ sung Bo, Zn, Cu, Mn, Mg, Mo dạng vết.)
- Nuôi trái lớn nhanh, chắc cơm – hạn chế nứt, thối trái.
- Chống rụng bông, trái non.
- Ngừa xoăn lá, bạc lá, vàng lá, thối rễ, thối bông.
Organic #Boron (Bo 15%)
- Tăng cường phân hóa mầm hoa, tạo nhiều phấn, nâng sức sống hạt phấn.
- Tăng tỷ lệ đậu trái, giảm rụng hoa – đặc biệt khi gặp mưa.
Organic #Ponic (Bo, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn + Phụ gia: Vitamin B1, Amino Axit, Protein và Rong Biển)
- Cung cấp vi lượng tinh khiết, hạn chế vàng lá sinh lý
- Lá xanh, bông mập, tăng đậu trái mạnh mẽ.
Giúp:
- Bo – Thúc đẩy hình thành phấn hoa, tăng sức sống và tỷ lệ thụ phấn.
- Canxi – Gia cố vách tế bào, làm cuống dai chắc, hạn chế rụng hoa – rụng trái.
- Vi lượng – Lá xanh bền, bông to khỏe, hỗ trợ nuôi trái phát triển nhanh.
- Kích hoạt quá trình ra hoa đồng loạt, nâng cao tỷ lệ đậu trái.
- Tăng hình thành trái non, giảm rụng sinh lý hiệu quả.
- Dễ pha phối, tương thích nhiều giai đoạn sinh trưởng.
- Giúp cây sung sức, sai bông, trái lớn nhanh và giữ trái tốt hơn.
Cách tưới nước khi sầu riêng xổ nhụy
Khi sầu riêng bước vào giai đoạn xổ nhụy (kéo dài khoảng 7–14 ngày), nhà vườn cần điều chỉnh lượng nước tưới giảm còn 30–50% so với thời kỳ nuôi bông. Chỉ nên tưới giữ ẩm nhẹ vào buổi sáng sớm, tránh làm ướt bông và không tưới quá nhiều gây sốc nước dẫn đến rụng nhụy, rụng trái non.
Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì độ ẩm đất ở mức vừa phải – không để khô hạn nhưng cũng không để úng nước – nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thụ phấn và đậu trái.
Hướng dẫn tưới nước chi tiết:
Thời điểm tưới: Thực hiện vào buổi sáng sớm (trước 8 giờ) để hạn chế cháy lá, rụng nhụy và giúp đất giữ ẩm ổn định suốt ngày.
Lượng nước: Giảm còn khoảng 30–50% so với thông thường.
Phương pháp: Ưu tiên tưới nhỏ giọt. Nếu dùng béc, chỉ xả nước 2–3 phút để tạo độ ẩm nhẹ, không tưới đẫm.
Tần suất: Tưới mỗi ngày hoặc cách ngày tùy điều kiện thời tiết, đảm bảo độ ẩm đất luôn ổn định, tránh khô hạn rồi tưới bù quá nhiều gây sốc cây.
Phòng sâu bệnh chủ động
Phun phòng:
- Thuốc trừ nấm (trước nở 7–10 ngày)
- Thuốc phòng bọ trĩ, rệp
Giúp bảo vệ hoa và trái non ngay từ đầu.
b. Giai đoạn trong và sau xổ nhụy (7–15 ngày)
Đây là giai đoạn nhạy cảm nhất.
Tưới nước điều hòa
- Tưới đều, ổn định.
- Không để đất khô hạn.
- Không tưới dồn hoặc làm ướt sũng.
Lưu ý: Không tưới mạnh trực tiếp vào chùm bông khi đang xổ nhụy vì dễ làm rụng hoa và giảm tỷ lệ đậu trái.
Phun Canxi – Bo củng cố tầng rời
Khi cây xổ nhụy đạt 70–80%, nên phun:
- Canxi – Bo
- Kết hợp các sản phẩm tăng bám dính, siêu vi lượng (ví dụ Up One Nano hoặc tương đương)
Mục đích:
- Làm chậm hình thành tầng rời
- Tăng độ bền cuống
- Giảm rụng trái non
Bổ sung dinh dưỡng sau khi hoàn tất xổ nhụy
Sau 3–5 ngày khi hoa xổ xong hoàn toàn:
- Phun Canxi
- Bo
- Vi lượng tổng hợp
Giúp trái non phát triển khỏe mạnh trong giai đoạn phân chia tế bào mạnh.
Lưu ý:
- Không kích thích sinh trưởng mạnh trong giai đoạn giữ trái.
- Không bón đạm cao gây bật đọt.
- Không để cây thiếu nước rồi tưới sốc.
- Theo dõi sâu bệnh định kỳ 3–5 ngày/lần.
- Hiểu rõ đặc tính giống để không xử lý sai thời điểm.
Kết luận: Rụng sinh lý sau xổ nhụy là hiện tượng tự nhiên của cây sầu riêng, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu nhà vườn nắm vững kỹ thuật. Chìa khóa nằm ở:
- Giữ bộ lá ổn định trước xổ nhụy
- Quản lý nước hợp lý
- Bổ sung Canxi – Bo đúng thời điểm
- Phòng sâu bệnh chủ động
Khi thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, tỷ lệ đậu trái sẽ được cải thiện rõ rệt, giảm rụng rộ, nâng cao năng suất và chất lượng trái.
Để nâng cao chất lượng và năng suất, bà con có thể theo dõi các bài viết kỹ thuật và sản phẩm chăm sóc cây sầu riêng trên Website tại đây!
NHẬT NÔNG GROUP – RẠNG NGỜI NÔNG VIỆT
Đồng hành cùng bà con trong quá trình chăm sóc cây trồng năng suất cao!
Bà con theo dõi để cập nhật thêm các bài viết kỹ thuật khác của chúng tôi tại Fanpage: www.facebook.com/phanbonnhatnong
Nếu quý bà con cần tư vấn về sản phẩm hoặc kỹ thuật, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số hotline: 09.09.45.25.26. Đội ngũ kỹ sư của Nhật Nông sẵn sàng hỗ trợ và tư vấn tận tình, giúp bà con đạt được hiệu quả cao nhất trong canh tác!
