Hiện tượng sầu riêng rụng que diêm khá phổ biến sau giai đoạn xổ nhụy, đặc biệt trong những tuần đầu sau khi hoa được thụ phấn. Một phần trái non có thể bị cây đào thải tự nhiên, nhưng nếu trái rụng nhiều, rụng liên tục hoặc kèm theo dấu hiệu bất thường ở cuống, lá và rễ thì nhà vườn cần kiểm tra lại điều kiện chăm sóc.
Giai đoạn sau xổ nhụy là thời điểm cây chuyển từ sinh trưởng hoa sang đậu trái và nuôi trái non, vì vậy việc quản lý nước, dinh dưỡng, bộ rễ, đọt và sâu bệnh cần được thực hiện đồng bộ.
Hiện tượng sầu riêng rụng que diêm là gì?
“Que diêm” là cách nhà vườn thường gọi những trái sầu riêng non ở giai đoạn rất sớm sau xổ nhụy, khi trái còn nhỏ và cuống chưa phát triển hoàn chỉnh.
Sau khi hoa nở và được thụ phấn, bầu hoa bắt đầu phát triển thành trái. Tuy nhiên, không phải tất cả hoa hoặc trái non đều tiếp tục phát triển đến thu hoạch. Những trái không được thụ phấn tốt, phát triển yếu hoặc cây không đủ khả năng duy trì có thể bị rụng.
Hiện tượng sầu riêng rụng que diêm có thể là rụng sinh lý bình thường, nhưng mức độ rụng sẽ thay đổi tùy tình trạng cây và điều kiện vườn.
Đặc biệt, nghiên cứu về sinh lý thụ phấn ở sầu riêng cho thấy thời gian thụ phấn hiệu quả của hoa rất ngắn, chủ yếu tập trung quanh thời điểm hoa nở ban đêm. Nếu quá trình thụ phấn không thuận lợi, khả năng đậu trái có thể giảm đáng kể.
Khi nào sầu riêng dễ rụng que diêm?
Rụng trái non thường xuất hiện trong những tuần đầu sau khi hoa nở. Đây là giai đoạn trái đang phát triển rất nhanh và nhạy cảm với những thay đổi về:
Nước tưới và độ ẩm đất.
Nhiệt độ, mưa lớn và điều kiện thời tiết bất lợi.
Dinh dưỡng và khả năng hấp thu của bộ rễ.
Sự phát triển của đọt non.
Chất lượng thụ phấn, thụ tinh.
Sâu bệnh gây hại trên hoa, cuống và trái.
Khuyến nông Việt Nam cũng ghi nhận hiện tượng rụng quả non ở sầu riêng có thể liên quan đến rụng sinh lý, thiếu dinh dưỡng và thời tiết bất lợi như mưa nhiều hoặc nắng nóng.
5 nguyên nhân khiến sầu riêng rụng que diêm nhiều
1. Rụng trái sinh lý
Đây là nguyên nhân đầu tiên cần xem xét.
Sau khi đậu trái, cây có thể tự điều chỉnh số lượng trái mà cây có khả năng nuôi dưỡng. Những trái phát triển yếu, dị dạng hoặc không thuận lợi về mặt sinh lý có thể bị đào thải.
Vì vậy, không phải mọi trường hợp rụng que diêm đều là bệnh hoặc thiếu phân.
Điều quan trọng là quan sát mức độ rụng và tình trạng tổng thể của cây để phân biệt rụng sinh lý với rụng bất thường.
2. Thụ phấn, thụ tinh không thuận lợi
Sầu riêng có đặc điểm sinh học đặc biệt: hoa thường nở vào ban đêm và thời gian thụ phấn hiệu quả tương đối ngắn.
Một nghiên cứu trên sầu riêng tại Thái Lan cho thấy thời gian thụ phấn hiệu quả chủ yếu kéo dài trong một đêm; sau thời điểm này, tỷ lệ đậu trái giảm rất mạnh. Nghiên cứu khác cũng cho thấy thụ phấn chéo có thể cải thiện tỷ lệ đậu trái ở một số giống sầu riêng.
Do đó, trong thời điểm hoa nở, điều kiện mưa, ẩm độ cao hoặc thiếu nguồn phấn phù hợp có thể ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn.
Biểu hiện cần lưu ý: trái non không phát triển, cuống yếu và rụng sớm sau khi hoa tàn.
3. Cây đi đọt mạnh sau xổ nhụy
Sau khi xổ nhụy, nếu cây đồng thời bung đọt non mạnh, nguồn dinh dưỡng và nước sẽ phải phân bổ cho cả đọt – lá – trái non.
Đọt phát triển quá mạnh trong khi bộ rễ hoặc nguồn dinh dưỡng của cây chưa đáp ứng có thể làm quá trình nuôi trái gặp bất lợi.
Vì vậy, nhà vườn cần theo dõi sát tình trạng đọt sau xổ nhụy, đặc biệt với những cây có sức sinh trưởng mạnh hoặc vườn được cung cấp đạm cao.
Một số tài liệu khuyến nông cũng lưu ý hiện tượng cây phát đọt non trong giai đoạn mang trái có thể làm tăng sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa lá và quả non.
4. Sốc nước, mưa nhiều hoặc nhiệt độ thay đổi
Trái non rất nhạy cảm với điều kiện môi trường.
Sau một thời gian khô hạn, nếu vườn nhận lượng nước lớn do mưa hoặc tưới quá mạnh, cây có thể bị thay đổi trạng thái nước đột ngột. Ngược lại, đất quá khô kéo dài cũng ảnh hưởng đến khả năng cung cấp nước và dinh dưỡng cho trái.
Đặc biệt, vườn thoát nước kém sau những trận mưa lớn cần được kiểm tra sớm vì tình trạng đất quá ẩm có thể ảnh hưởng đến bộ rễ.
Khuyến nông ghi nhận mưa nhiều, nắng nóng và những thay đổi bất lợi của thời tiết là một trong các nhóm nguyên nhân liên quan đến rụng quả non ở sầu riêng.
5. Dinh dưỡng không cân đối hoặc bộ rễ hoạt động kém
Ở giai đoạn nuôi trái non, cây cần được cung cấp dinh dưỡng cân đối thay vì chỉ tập trung vào một nguyên tố.
Canxi, Bo, Kali và các nguyên tố vi lượng có vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển mô non. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ rụng trái là do thiếu Canxi hoặc Bo.
Nếu cây bị suy rễ, úng nước, rễ tổn thương hoặc khả năng hấp thu kém thì việc bổ sung phân bón bên ngoài cũng không giải quyết được nguyên nhân gốc.
Vì vậy, khi thấy rụng trái nhiều, cần kiểm tra rễ + đất + nước + đọt + dinh dưỡng trước khi quyết định tăng liều phân.
Cách hạn chế sầu riêng rụng que diêm
1. Quản lý nước ổn định
Đây là một trong những yếu tố quan trọng nhất sau xổ nhụy.
Nhà vườn nên:
Theo dõi độ ẩm đất trước khi tưới.
Tránh tưới quá mạnh hoặc thay đổi lượng nước đột ngột.
Không để vườn bị úng sau mưa.
Kiểm tra hệ thống thoát nước trước mùa mưa.
Duy trì ẩm độ tương đối ổn định thay vì để đất quá khô rồi tưới thật nhiều.
Mục tiêu là giúp bộ rễ hoạt động ổn định và hạn chế tình trạng cây bị stress do thay đổi nước quá nhanh.
2. Theo dõi đọt và hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng
Sau xổ nhụy, cần thường xuyên quan sát đọt.
Nếu cây bung đọt mạnh, nhà vườn cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và chăm sóc phù hợp với sức cây, tránh cung cấp đạm quá mức.
Không nên xử lý đọt theo một công thức cố định cho tất cả vườn. Cần dựa vào tuổi lá, sức cây, tình trạng trái và điều kiện đất để lựa chọn giải pháp phù hợp.
3. Bổ sung dinh dưỡng cân đối
Bộ 3 Organic Anh Quốc là giải pháp bổ sung dinh dưỡng qua lá, cung cấp Canxi, Bo và hệ vi lượng thiết yếu, kết hợp các thành phần hỗ trợ sinh trưởng.
Sản phẩm được thiết kế để hỗ trợ cây khỏe, bông phát triển tốt, tăng khả năng đậu trái và nuôi trái sầu riêng trong các giai đoạn quan trọng.
a. Organic Cal
Thành phần: Canxi (Ca 10%) + Bo, Zn, Cu, Mn, Mg, Mo dạng vết
Bổ sung Canxi kết hợp nhóm trung – vi lượng cần thiết, hỗ trợ cây trong giai đoạn ra hoa, đậu trái và phát triển trái.
Công dụng nổi bật:
- Hỗ trợ nuôi trái phát triển nhanh, cơm chắc.
- Hỗ trợ hạn chế hiện tượng nứt và thối trái.
- Hỗ trợ giảm rụng bông, trái non.
- Bổ sung dinh dưỡng giúp cây duy trì bộ lá xanh khỏe.
- Hỗ trợ hạn chế các biểu hiện xoăn lá, bạc lá, vàng lá.
- Hỗ trợ cây phục hồi và phát triển tốt sau các giai đoạn bất lợi.
b. Organic Bor (Boron 15%)
Bo là nguyên tố vi lượng quan trọng trong quá trình hình thành hoa và thụ phấn, đặc biệt cần thiết ở giai đoạn chuẩn bị ra hoa và đậu trái.
Công dụng nổi bật:
- Hỗ trợ quá trình phân hóa mầm hoa.
- Hỗ trợ hình thành và nâng cao sức sống hạt phấn.
- Tăng khả năng thụ phấn và tỷ lệ đậu trái.
- Hỗ trợ giảm rụng hoa, trái non.
- Đặc biệt hữu ích trong điều kiện thời tiết bất lợi, mưa nhiều.
c. Organic Ponic
Thành phần gồm: Bo, Cu, Fe, Mn, Mo, Zn + Vitamin B1, Amino Axit, Protein & Rong Biển
Công thức kết hợp hệ vi lượng cùng các thành phần hữu cơ hỗ trợ cây hấp thu và phát triển, giúp bổ sung dinh dưỡng trong những giai đoạn cây cần nhiều dưỡng chất.
Công dụng nổi bật:
- Bổ sung hệ vi lượng thiết yếu cho cây.
- Hỗ trợ hạn chế hiện tượng vàng lá sinh lý.
- Giúp lá xanh, cây sinh trưởng khỏe.
- Hỗ trợ bông phát triển mập, khỏe.
- Hỗ trợ tăng khả năng đậu trái.
- Vitamin B1, Amino Axit, Protein và Rong Biển góp phần hỗ trợ cây phục hồi và phát triển.
4. Chăm sóc bộ rễ
Một bộ rễ khỏe là nền tảng để cây hấp thu nước và dinh dưỡng nuôi trái.
Nhà vườn cần thường xuyên kiểm tra:
Đất có bị úng hay không.
Rễ tơ có phát triển tốt không.
Có dấu hiệu thối rễ hay nấm bệnh không.
Lá có biểu hiện vàng, rũ hoặc suy cây không.
Nếu rễ đang gặp vấn đề, cần ưu tiên xử lý nguyên nhân ở vùng rễ trước khi tăng cường phân bón.
5. Chủ động phòng trừ sâu bệnh
Các đối tượng như bọ trĩ, nhện đỏ, rệp sáp, nấm bệnh và Phytophthora cần được theo dõi thường xuyên.
Đặc biệt trong điều kiện mưa ẩm, vườn cần được kiểm tra:
Cuống hoa.
Cuống trái.
Vết bệnh trên trái.
Lá và cành.
Vùng đất quanh tán và bộ rễ.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần xác định đúng nguyên nhân và sử dụng sản phẩm bảo vệ thực vật theo đúng nhãn, đúng đối tượng và thời gian cách ly.
Có nên phun Canxi – Bo để chống rụng que diêm?
Canxi và Bo thường được sử dụng trong chương trình dinh dưỡng cho cây ăn trái, nhưng không nên xem Canxi – Bo là “thuốc chống rụng trái”.
Hiệu quả của việc bổ sung dinh dưỡng phụ thuộc vào tình trạng thực tế của cây, khả năng hấp thu, thời điểm sử dụng và sự cân đối với các yếu tố khác.
Nếu vườn rụng trái do thụ phấn kém, úng rễ hoặc bệnh hại thì chỉ bổ sung Canxi – Bo sẽ không xử lý được nguyên nhân chính.
Khi nào cần đặc biệt lưu ý?
Nhà vườn không nên chỉ nhìn vào số lượng trái rụng mà cần quan sát mẫu rụng và tình trạng cây.
Nếu trái rụng:
Rải rác, trái yếu hoặc dị dạng → có thể liên quan đến rụng sinh lý.
Rụng đồng loạt sau mưa lớn → cần kiểm tra nước và bộ rễ.
Rụng kèm cuống thâm, có vết bệnh → cần kiểm tra nấm bệnh.
Rụng nhiều trong khi cây bung đọt mạnh → cần đánh giá lại sự cân đối sinh trưởng.
Rụng kéo dài bất thường → cần kiểm tra tổng thể cây, rễ, đất, nước, dinh dưỡng và sâu bệnh.
Không nên xử lý theo kiểu “thấy rụng là tăng phân”. Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp giảm chi phí và hạn chế làm cây bị stress thêm.
Kết luận
Hiện tượng sầu riêng rụng que diêm là hiện tượng thường gặp trong giai đoạn đầu sau xổ nhụy. Một phần rụng có thể là quá trình sinh lý tự nhiên, nhưng rụng quá mức có thể liên quan đến thụ phấn không thuận lợi, cây bung đọt, quản lý nước chưa ổn định, dinh dưỡng mất cân đối, bộ rễ suy yếu hoặc sâu bệnh.
Để hạn chế rụng trái non, nhà vườn nên tập trung vào 5 yếu tố:
Thụ phấn tốt – quản lý nước ổn định – bộ rễ khỏe – dinh dưỡng cân đối – kiểm soát đọt và sâu bệnh.
Quan trọng nhất, hãy quan sát vườn trước khi quyết định xử lý. Giữ trái hiệu quả không nằm ở việc ép cây giữ tất cả trái non, mà là giúp cây giữ được số trái phù hợp với sức cây và tạo điều kiện để trái phát triển khỏe, đồng đều đến cuối vụ.
Để nâng cao chất lượng và năng suất, bà con có thể theo dõi các bài viết kỹ thuật và sản phẩm chăm sóc cây sầu riêng trên Website tại đây!
NHẬT NÔNG GROUP – RẠNG NGỜI NÔNG VIỆT
Đồng hành cùng bà con trong quá trình chăm sóc cây trồng năng suất cao!
Bà con theo dõi để cập nhật thêm các bài viết kỹ thuật khác của chúng tôi tại Fanpage: www.facebook.com/phanbonnhatnong
Nếu quý bà con cần tư vấn về sản phẩm hoặc kỹ thuật, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số hotline: 09.09.45.25.26. Đội ngũ kỹ sư của Nhật Nông sẵn sàng hỗ trợ và tư vấn tận tình, giúp bà con đạt được hiệu quả cao nhất trong canh tác!
